Disclaimer: The article is an original composition copied from an Undergraduate Research entitled : “CINEMALAYA AS A VENUE FOR FILIPINO INDEPENDENT FILMS: An Assessment” written by Juveren Jonald B. Mendoza. All details are based from collected data from different books and online sources. For the complete source kindly check the Research at CENTRO ESCOLAR UNIVERSITY LIBRARY. Additional information were added and few remarks are corrected. Thank you and enjoy reading.

The Filipinos are born artistic when it comes to any form of art. One of which is film making, despite the fact that it is one of the youngest art form as contemporary to photography, it still serves as one of the best entertainment portal that Philippine Media industry has to offer. If history will be traced back, film was introduced to the Filipinos during the First World War. The first of which was delivered to the Philippines in 1896. The set of technology was sold to Senor Pertierra, who then produced a film entitled “Espectaculo Scientifico de Pertierra” (Pertierra Science Show) which showcased still-appearances of his work by light projection. A real movie was introduced to Filipinos by two Swiss businessmen in the year 1897 in the form of silent film. They presented documentary films and calamities in Europe. Consequently the attempt of flourishing it in the Philippines did not succeed because of the outbreak of the Spanish-American War. It is only in 1912 when the film industry was given such importance when two American filmmakers filmed Rizal’s Life and presented it to the Filipinos.

film industry was given such importance when two American filmmakers filmed Rizal’s Life

Filipino Film development moved forward as Jose Nepomuceno,considered the Father of Philippine Movies, started creating “Dalagang Bukid” (Country Maiden) by Hemogenes Ilagan and Leon Ignacio. in 1919. It was followed then by several films that delineate the state of the Philippines.

Julian Manansala the Father of Nationalistic Films created “Patria Amore” (My Beloved Country) in 1930’s. In connection to this, he was the first to put up the Malayan Movies the first Filipino Movie Studio. It is in Manansala’s time that the industry thrived and flourished.

Gerardo de Leon followed Manansala by making the movies “Tres Marias” (Tatlong Maria) in 1941. It was written for screen by Tsutomu Sawamura from Jose Esperanza Cruz’s novel. This was a way for the Japanese to use film as a form of propaganda.

Japanese used films as a form of propaganda

The short stay of Japanese in the country made the industry flourished. In the burgeoning demand of Filipinos to watch films depicting their struggle on the recent wars the industry started to enter its Golden Age as films like Garrison 13 (1946), Dugo ng Bayan (The Country’s Blood, 1946), Walang Kamatayan (Deathless, 1946), and Guerilyera (1946) incarcerated their attention.

the burgeoning demand of Filipinos to watch films depicting their struggle on the recent wars the industry started to enter its Golden Age

1950 was the start of the Golden Age in Philippine Cinema because of the cinematic breakthrough and achievement of further artistry in the field. After Lamberto Abellana’s “Anak Dalita” (The Ruins, 1956) the theme and stories moved from stories of recovering from remnants to a new assortment of stories. Sampaguita Pictures and LVN started to put up their own set of actors, directors and technicians, offering new stories for the unending hunger of moviegoers for entertainment. These two was followed abruptly by Premiere and Lebran. They are considered the “Big 4” which offered line up of films for watchers producing one film after another.

Number of award giving bodies started to emerged as the film industry grows. Manila Times Publishing Co. set up the Maria Clara Awards. In 1952, the FAMAS (Filipino Academy of Movie Arts and Sciences) Awards were handed out.

Internationally we stayed up the chart as Philippines was established as the “Filmmaking Capital of Asia”.

Venice Film Festival and Cannes Film Festival both acknowledged Manuel Conde’s “Genghis Khan” which was accepted for screening.

1960 the big four started to crumble as Lebran and Premiere closed followed by Sampaguita Pictures and LVN. The Big 4 was replaced by independent film productions like Regal which was founded by Lily Monteverde. The uprise of rock band like The Beatles started the need of young moviegoers for a twist in genre of Filipino films. Stories depicting to rise as few love teams emerged one of the most popular were that of Nora Aunor and Vilma Santos with there partners Tirso Cruz III and Edgar Mortiz respectively. Ending the decade “Bomba Films” started to rise as the schools and streets are barricaded and protest starts for the delimination of crime and injustice. However films like that of Gerardo de Leon’s “Noli Me Tangere” (Touch me Not, 1961) and “El Filibusterismo” (Subversion, 1962), “Huwag mo Akong Limutin” (Never Forget Me , 1960) and “Kadenang Putik” (Chain of Mud, 1960) are still worth mentioning.

This was also the time where youth clamored for change on the status quo answered by Ferdinand Marcos’ declaration of Martial Law.

Films During Martial Law was screened by the Board of Censors for Motion Pictures (BCMP). A finished script is to be presented to the said board prior to the filming.

The board insisted that the ideas of the so-called New Society be incorporated in the films being produced on those times.

THE WET LOOK Cinema replaced the ’bomba films’. The viewers being stimulated by the old bomba films, producers find ways on how to present nudity in a way that won’t surpass the board’s censoring. This started the showing of bomba stars bodies in pools while swimming, in a camiso while taking a bath and scenes like rape in river, beaches and even the waterfall started. One example was the famous film “Ang Pinakamagandang Hayop sa Balat ng Lupa” (The Most Beautiful Animal on the Face of the Earth) starred by Former Beauty Queen Gloria Diaz.


Lino Brocka started his directing career for the movie “Tubog sa Ginto” in 1970. “Insiang” (1976), “Jaguar” (1979) and “Bona” (1980) were shown at Cannes Film Festival were few of his works. However “Maynila sa Kuko ng mga Liwanag” 1975 was one of his most famous creations.

Ishmael Bernal wrote and directed his first film “Pagdating sa Dulo” (At the Top) 1971. Ishmael directed most the films that focused on women, some of which are “Working Girls I and II”, “Hinugot sa Langit” and “Relasyon”. Other films includes “Nunal sa Tubig” (A Speck in the Water) and “Aliw” (Pleasure).

Mike de Leon was the producer of Brocka’s “Maynila sa Kuko ng mga Liwanag”. His first film was “Itim” (Black) in 1976 which won him best director in Asian Film Festival in 1978. His films includes “Kung Mangarap Ka’t Magising” in 1977, “Kakabakaba Ka Ba?” in 1980, “Kisapmata” in 1981 and “Sister Stella L.” in 1984.

Peque Galaga was one of the directors who rised during this period his works includes “Binhi” in 1973, “Oro, Plata, Mata” in 1982, “Shake, Rattle & Roll” entitled “Manananggal” in 1984 and “Scorpio Nights” in 1985.

1980’s – 1990’s

This period was the start of the decline of the Philippine Movie industry. Numbers of production houses started to close because they started losing millions in the process. Hollywood films started to enter the commercial films.

Two of the country’s biggest TV networks started to establish their own. ABS-CBN’s Star Cinema produced “Ronquillo:Tubong Cavite, Laking Tondo” in cooperation with Regal Films, “Asero”, “Ama, Ina, Anak”, and “Madrasta” were few of their films. On the other hand GMA networks produced films like “Sa Pusod ng Dagat”, “Jose Rizal” and “Muro Ami”.

2000 and Beyond

As commercialism in the industry rise, films with the theme of transformation and hope started to rise.

The rebirth caught some light when films like “Mga Munting Tinig” (Small Voices) by Gil Portes, “Crying Ladies” by Mark Meily and “Magnifico” by Maryo J. de los Reyes saw the rebirth of giving life to creativity in themed films.

Though independent films was not new it started to popularized. From its founder named Kidlat Tahimik who won the International Critic’s Prize in the Berlin Film Festival for his movie “Mababangong Bangungot” (Perfumed Nightmare) in 1977 the independent cinema started to enter the scene. Nick de Ocampo’s Oliver (1983) and Raymond Red’s “Ang Magpakailanman” (The Eternal, 1983) also received attention in festivals abroad. However these type of films started to gain honor on international community. The films tend to show what Filipino films really are. “Duda” (Doubt) by Crisaldo Pablo was the first full length digital film in the Philippines. “Donsol” by Adolfo Alix followed the digital film making and even went to the extreme as he shot scenes underwater.

International film recognitions were given to various Independent Digital films like Berlin Film Festival, Cannes, Asian Film Festival, Montreal and evan Academy Awards and Oscars. Films like “Ang Pagdadalaga ni Maximo Oliveros” by Auraeus Solito in 2005 which was the Philippine’s official entry for the 2007 Academy Awards, “Kubrador” by Jeffrey Jeturian in 2006 won International Critic’s award in Moscow Film fest, Ms. Gina Pareno won as best actress for Osian’s Cinefan Festival of Asia and Arab Cinema. Other films include “Endo” by Jade Castro and Jim Libiran’s “Tribu” both in 2007. In 2008 Brillante Mendoza’s “Serbis” was the first full length film to compete in Cannes Film Festival after that of Brocka’s “Bayan Ko Kapit sa Patalim” in 1984. Recently “Ploning” by Dante Nico Garcia was nominated for Best Foreign Language Film of the 81st Academy Awards.

With its struggle to cope up with its contemporary abroad and with big production houses like Hollywood, Philippine Cinema continues to flourish every angle to cope with its neighboring countries, one proof is the first Filipino Animated films “Urduja” and “Dayo: Sa Mundo ng Elementalia”. Thus we all hope that we think Filipino first despite it lacks some of the special feature we want from foreign movies.

But creativity wise and story wise we are ahead of everybody.

note: this is a summarized version of Philippine Cinema’s History for more information please visit http://www.aenet.org/family/filmhistory.htm for most information are based on his writings.


a view from the top

LOCATION: Mabini Batangas
JUMP OFF: Balagbag Mabini Batangas

GET THERE: Ride a bus from Buendia that will pass Diversion Road in Batangas. The trip took us more or less 3 hours. From Diversion, jeepneys going to Anilao Proper is available, the fare cost P30.00. From Anilao Proper there are jeepneys going to Balagbag, the fare is P20.00, just ask the driver to drop you at Arthur’s place where you can assemble at a nearby plaza.

There are many options on where to start your climb but in general the road going up is accessible by any four wheel vehicle. But if you do drive up it will not be that fun and it will be a bit boring. The real challenge is the stiff curves but it will be complemented by scenic views of Batangas beaches and the Custard Apples (Atis) lined up along the road. It took us two and a half hour before reaching the summit. The trails are quite visible but there were some parts that we needed to make our own trail, but doing so will hype up the challenge. We reached the peak at around two in the afternoon, knowing that the peak is not that of Mt. Gulugod Baboy but is the peak of Mt. Tore. The stunning view from our spot made us decide to camp on Mt. Tore’s peak.

From diversion road, beware of the people who will try to offer you ride to Balagbag, they usually ask P1200.00 for a jeepney.
Beware of mad cows (literally).

Water is essential, but you can always refill from the houses on your way up.
Trash bags- remember to bring your trash back when you go down.

Its an achievement and a lesson learned. The appreciation of natural beauty is one of the best experience I had after the climb. Meeting new friends is a bonus. The whole experience is a package that will give you a twist in your life’s book of achievements.

note: don’t forget to hit the beach before going back to Manila, there are few diving resorts in Mabini 😀

Location Name Type

Alternative Name:Limbones Island
Name Type:Native
Area / State:Cavite

Coordinates & Location Type

Area Type: Hypsographic
Location Type:Island
Latitude (DMS):14° 14′ 9 N
Longitude (DMS):120° 35′ 31 E

here is the map (http://www.traveljournals.net/explore/philippines/map/m3354319/limbones_island.html)


1. You can ride a bus along Taft Avenue, and board a bus to Ternate in Cavite. It will take around 2-3hours before you reach Ternate. Don’t be scared of getting lost because it would be the last station of the bus. Find the church and the market and ask where is the port going to Limbones. It’s a small boat dock where you will be haggling with the ‘bangkeros’ for the price. The boat ride is about 1-2 hours depending on the waves.
2. You may also ride a bus to Nasugbu, once in Nasugbu town proper get a tricycle that will service you to Patungan. Once in Patungan ask for the way to the shore and fishing boats will be there to take you to Limbones. The boat ride will take you 15-20 minutes.
3. On going back, you can ask the ‘bangkero’ to be get you after your stay. In Patungan there are jeepneys going back to Nasugbu but they have schedule of trips.


Limbones is a small Island and there are few families living on the island. Rumor has it that most of the lots were already owned by Henry Sy, though still few families stand for what they have. Simplicity is the best word that would describe Limbones. No electricity, and no public bathrooms or washrooms. There is a pump in the island where you can take a bath and clean up. Residence of the island are hospitable enough that they would guide you and offer you foods at times. Pitching a tent is advisable for no resort or hotel is present in the island.


Everything on the island is perfectly virgin and unharmed. The only wastes present are those of dried leaves and seaweeds. So, respect and discipline is advised. For food, there will be local fishermen who will drop by and offer there catch in a very reasonable price. Compared to market price you’ll think that it’s a 70% off sale. Swordfish, Tambakol, Maya Maya were few from which you buy it without the usual ‘kiluhan’ for they just estimate the weight of what you purchase.

What amazed me was these cool ‘pusit’ that has a disco ball like skin and tastes really good.


At the back of the residential area is a mountain with lush green trees and flowing stream. Unfortunately it was summer time when we went here so we weren’t able to see the stream. We went up the mountain but we didn’t attempt to reach the peak. On top, we even had the chance to pick up some live shrimps that served as our dinner. Just be careful with those big ants for they roam all around the bushes in the mountain.


Adjacent to Limbones Island are few more serene islands, one of which is accessible through passing a huge stone formation. Offers a white sand beach and a good view of the rest of the islands surrounding it. Its quiet and you can have a solo relaxation if you want for no one lives in this island.


The best hour to stay under the sun is from 3PM onwards and wait for the sun to set. It will give you a picturesque view of the sun as it sets behind those mountains around the island. Its one of the best way to end the day and start the night as you gather those drift woods that you’ll use for the bon fire. Remember to dig to avoid burning houses near the beach.


Whenever you go to a new place we need to go along with the people residing. Thanking them won’t hurt you. Giving some token is advisable. Its our life that they have guarded for a few days. It will be automatic whenever you experience their hospitality.


Before leaving Patungan or Ternate make sure you buy important things that you’ll need. That includes distilled water, seasoning, liquor and toiletries.

The best of which will be experience and the story you’ll bring back home that will make every friend of yours to be conscious and vigilant in helping and protecting the environment.


Holy week would be advisable or it will serve as your sacrifice. Summer is also a good time for the sun would give you that heat that you are looking for.

Ilang ulit na din akong nagpabalik-balik sa lungsod ng Baguio. Nakita ko ang pagbabagong idinulot ng mabilis na pag-unlad ng panahon. Kung iisipin dapat na nga yatang palitan ang pangalan ng Baguio. Summer Capital of the Philippines na kung iyong titignan mas bagay na itong tawaging The City on Top of the Mountain.

Nagsimula ng magtayuan ang napakadaming gusaling nagsisilbing pailaw ng mga bundok sa gabi. Nagsisimula na ring magsanga-sanga ang mga sementong kalsada sa mga taas babang bundok ng lungsod. Nakakalungkot isiping ang malamig na klima sa Baguio ay mararamdaman na lang sa gabi, madaling araw at kung tag-ulan. Nakakainis na din ang pagdami ng sasakyan na siyang lalong nagpapalala ng polusyon at nagpapahaba ng trapiko sa lungsod. Kung ating babalikan, dati ay masarap maglakad sa Baguio dahil sa malamig at sariwa nitong hangin.

Nagsimula ng magtayuan ang naglalakihang bahay at nagtataasang gusali na kung ikaw ay pupunta ngayon sa Mine’s View, wala ka ng makikita kundi bubong at gusali. Ang simpleng pamumuhay sa Baguio ay napuno na din ng mga aliwan at bar na kalimitang pinagmumulan ng away sa naturang llungsod. Ang pagdami ng mga establisyimento at pagtaas ng pangangailangan ng taong patuloy na lumalago sa bilang ay naging sanhi na din ng pag-apaw ng basurang kinokolekta sa bawat bahay. Kung iisipin parang inilagay mo na ang kalakhang Maynila sa tuktok ng bundok.

Sabi nga isa sa di maiiwasan ang pag-unlad at kaagapay nito ang madaming responsibilidad. Responsibilidad sa kapwa, sa gubyerno at sa kapaligiran. Respeto, iyan ang unang kailangang isa-alangalang sa isang maunlad na bayan, respeto hindi lamang sa tao kundi maging sa kalikasang pinagkukunan nito ng kanyang yaman at ikabubuhay.

Sa kabila ng kapabayaan ng ilan ay nakakatuwang isipin na meron pa ding iilan na nais panatilihin ang kagandahan ng Baguio. Ilang tao na patuloy sa paggawa ng bagay na makakatulong sa pagpapanatili ng kung ano man ang natitira sa lungsod.

Ang Baguio ay nagsisilbing tahanan at paaralan ng madami kong kaibigan at kamag-anak. Sana sa paglipas ng panahon maisip ng iilang tao na minsan ay babalik ang kalikasan upang maningil sa ating inutang.

Check this out…

Posted: August 26, 2010 in Uncategorized


kelangan ba natin ng ibang lahi apra ipaalalang


Para hindi maging base sa mga haka-haka at hula lamang minabuti kong maagpahuli sa kung anong epekto ang idudulot ng hostage crisis na naganap noong Lunes, ika-23 ng Agosto taong 2010. Mahirap kasing manghula ng di pa nangyayare. Pero kung sabagay, ilan sa mga hinulaang epekto ay nagkatotoo naman, ngunit ang ilan ay hindi na nahulaan. Dahil dito, minabuti kong mangalap ng ilang bagay na naganap at nangyare pagkatapos ng hostage crisis.

1. Pinagbawal ng HK Government ang pagpunta sa Pilipinas.

Code black nga kung titignan, pero naisip ba natin? Paano na lang ang mga OFW na nasa HK at paano naman yung mga HK nationals na nandito?

2. Naging topic siya sa mga tambayan, tindahan, palengke, opisina, at mga paaralan. Pustahan naging lesson pa yan sa History isama na ang Religion, Homeroom pati na din siguro Math pati na rin Science at ilang major subjects sa kolehiyo.

3. Naging instant ang kasikatan ni Rolando Mendoza.

Di natin inaasahan na mas magiging sikat pa siya kaysa kay Kris Aquino at James Yap. Si Rolando Mendoza live pa sa CNN at BBC isabay mo pa ang pagcancel ng noon time shows, si Kris at James ni hindi nareport.

4. Nalaman natin ang tunay na ibig sabihin ng SWAT at nakita na din natin sila sa tunay na buhay.

Kung iisipin di nga naman mabuti ang pagbibigay ng kakatwang pangahulugan ang ating kapulisan, ngunit tayo na mismo ang nakakita kung gaano sila kakulang sa pagsasanay. Isang tao, dalawang baril at isang bus sa isang malawak na kalsada. Ilan sa mga post at reaksyong nabasa ko sa ilang social networking site ang nagsasabing mas mabuti pang mga naglalaro na lang ng counter strike ang pinadala sa hostage site.

5. Nagkaroon siya agad ng mga fan page na ngayon ay meron ng 32567 fans.

Aminin nating di naman gagawa ng ganoon ang isang tao ng walang kadahilanan, ngunit aminin din nating masama talaga ang ginawa niya. Pero ang tanong, anong tulong ng mga fan page at hate page sa nagawa na niyang mali?

6. Napagalitan ang Media, nagkasisihan at nagturuan kung bakit nga ba nagkaroon ng ganitong hostage crisis.

7. Nalamangan ni Rolando Mendoza si Binayug na nangtorture umano. Husgahan niyo sila dito.

8. Instant tourist destination.

-local tourist pa lang yan. mga estudyanteng napagutusang bumili ng toyo ng principal, nailagay ata sa utak.

-mas malupit, binatikos na nga ang kapulisan, nakuha pa nilang magkuhanan ng litrato.

– syempre di din papahuli ang SOCo sa mga ganitong destinations.
Kung susumahin, aantayin ko na lang na ipalabas ng Trip na Trip at Balikbayan tong lugar na to bilang isang “certified tourisy destination”

9. Dahil din sa naganap, sinasabing milyun-milyong pera ang mawawala sa turismo ng bansa. Napanood ko kanina sa news na sa isang hotel halos 600,000 pesos ang nawala sa kita nila dahil madaming HK nationals na ang nagsimulang magpacancel ng kanilang mga byahe sa Pilipinas. Bukod pa dito ang ginagastos nila kapag nandito sila, na ayon sa report ay maliit na ang $1000 pag nagpupunta sila dito.

10. Ilang MENDOZA na ang pinagkakamalang kamag-anak nitong si ROLANDO MENDOZA.

-sa di malamang dahilan, lahat na ng Mendoza e pinagbibitangang kamag-anak at tinatanong kung bakit nga ba ginawa yun ni Mang Rolando. Kung mag-aaadress sana ng tao isama yung first name dahil nadadamay ang madami. haha

Ilan pa lang ang mga ito sa nakita ko sa ilang social networking sites at sa telebisyon ialng araw makalipas ang hostage crisis, kung sakaling may mapansin ulit ako, wag kayong magalala, idadagdag ko siya. 😀


bakit ako magsusulat

Posted: July 8, 2010 in Uncategorized

Ang bawat manunulat daw ay may prinsipyo at mga batas na sinusunod sa pagsusulat, may mga dahilan at adhikain sa bawat likhang kanilang ginagawa. Maaring ito ay personal na karanasan, mga pinaniniwalan, mga bagay na pinaglalaban o kung minsan naman ay kung ano ang bago at mga kaganapan.
Kung ako ang tatanungin kaunti lang ang dahilan kung bakit nagaaksaya ako ng kuryente at pagod sa bawat pagsusulat ko (o pagtipa ng keyboard ng computer). Naisip kong di naman lahat ng bagay kailangang may dahilan, pero kung patuloy kang gagawa ng bagay dahil trip mo lang o wala kang magagawa, mawawalan na din to ng saysay sa kalaunan.
Heto ang ilang bagay na nagbibigay sa akin ng drive magsulat. Dinamihan ko para magkasaysay naman siya.

1. Nais kong gumaling sa larangan ng pagsusulat. Gusto ko kasing kahit papaano mailagay man lang ako sa mga librong aamagin pagdating ng panahon. Di naman buong libro kahit isang pahina lang ng isang libro o kahit parte lang ng isang compilation.

2. Maraming nagsasabing wala kang mararating sa pagsusulat, para sa akin, mas marami kang mararating kung nagsusulat ka. Kailangan mo ng bagong environment para magkaroon ka ng bagong idea> para may maisulat ka.

3. Ligalig ang utak ko, na minsan nagiisip pa lang ako ng isang bagay, may mga bagong ideya na namang lalabas sa ulo ko, na minsan kinukonekta ko na lang sa naunang ideya na siyang bumubuo ng madaming ideya na minsan halo halo na at pati ako naguguluhan na. Naisip ko lang na kapag nagsulat ako baka sakaling maayos yung organization sa ulo ko.

4. Masarap magsulat. Nagagawa mo sa kwento o artikulo ang mga bagay na ni sa hinagip ay alam mong malabong mangyare. Malawak daw ang imagination ko. Yun na din siguro yun kaya madami akong naiisip.

5. Takbuhan ang problemang dulot ng mundong ibabaw. May kakaibang pakiramdam kapag ang iniiisp mo lang ay kung ano na ang pupuntahan ng iniisip mo at ikukwento mo. Mas maayos na yung ganun, kasi madaling hanapan ng solusyon. Nakakabawas din ng stress at minsan pakiramdam mo nanalo ka na ng gintong medalya sa isang takbuhang sing haba ng di mo pa naman natatakbo.

6. May ilang taong nakakaalam na mahilig akong mangialam, lalo na pagdating sa mga kwento. May ilang proyekto ding ginalaw ko ng kaunti ang dulo at pinalitan ng alam kong mas swak sa panlasa ng manunuod. Ilang adaptation na nagmukhang gawa ng sarili kong kamay, yung tipong may material ka na aayusin mo na lang.

7. Marami sa mga kaibigan ko ang nakakakita ng ugali kong ito at pilit pinagtulakang ipagpatuloy ko ito at gawing propesyon, nakakalungkot lang na ang utak sa bansa natin ay di binibigyang halaga. Sabihin na nating, matalino lahat ng artista, pero kung susumahin ang nagbibigay sa kanila ng galing at drive para lumabas yung talino at galing nila ay ang kwentong binuo ng WRITER. Yung kwentong pinagpuyatan at inilaban niya sa direktor dahil dragging daw siya, samantalang trabaho niyang gawing hindi dragging ang isang kwento.

8. May ilang taong nagsabing, imbes na manigarilyo ay gawin kong pampaantok ang paggawa ng blog entries. Nakatulong naman siya sa akin. Naiwasan ko ang pag-inom at paninigarilyo hanggang madaling araw. Di ko din naman siya napagpatuloy, dahil sa bahay sulat kamay ang ginagawa ko at talagang nakakapagod siya. Maganda yung ilang nasulat ko pero hindi ko masasabing nakatulong siya sa akin.

9. Pangarap kong manalo ng PALANCA AWARD. pangarap din siguro ito ng bawat manunulat. Pero para kasing isang malaking karangalan ang malathala ang gawa mo at minsan maging requirement pa siya ng ilang kabataan.

10. Naisip kong, bukod sa kaaliwan, minsan kailangan ng bayan ang isang manunulat para umunlad. Sa isang bayan na hindi pinapahalagahan ang talino at galing, naisip ko namang malaking kabayaran na ang makita mong mulat ang bawat Pilipino sa nangyayari sa kanilang sariling lupa. Sadyang may mga bagay na di mo na kayang baguhin, pero may ilang bagay na kaya mong simulan.

Isang pamulat sa bayan ang layunin nitong manunulat na sa bawat pawis na papatak, hangad niya ang pag-unlad. Corny sa iba, makabayan sa ilan, bayani para sa kaunti. Ginawa si Rizal, bakit di mo kayang gawin?

Masyado ng seryoso. Natatawa lang ako. bahala na kayong humusga.

Tapos na ang bakasyon at balik eskwela na naman. Masaya na naman ang ilang estudyante dahil may allowance na sila. Dagdag pa ang kickback at kung anu-anong gastos na hihingin sa magulang. Kung iisipin, talo pa ng mga estudyante ang mga holdaper sa university belt. Sa ilang mag-aaral na di na pinagkakatiwalaan ng kanilang magulang eto ang ilang tips na pwede mong gawin para makahingi ka pa rin ng dagdag na allowance o di kaya’y makatipid.

1.Huwag mong dadalhin ang parents/guardian mo sa school kapag enrollment. Malalaman kasi nila kung magkano ang iyong tuition fee. Siguraduhin ding nakatago ang tunay mong tuition fee receipt. Kung kailangan mo ng resibo o COM punta ka ng Recto. P200-P500 lang isa.
2.Huwag mong gagamitin ang DOTA/RAN/RAGNAROK at kung anu-ano pang online games na pangalan ng subject o projects. Hindi mo alam, kapag umaalis ka ng bahay naglalaro din sa shop ang mga magulang mo.
3.Huwag kang magpapakilala ng barkada sa bahay at iwasang magiwan ng contact number ng katropa mo kung saan saan dahil puwede silang tawagan ng parents mo.
4.Kapag trip mong gumimik, di pa naman nalalaos ang mga palusot na study group, project at thesis. Pero kung first year ka pa lang, wag ka munang mangarap dahil pang fourth year lang ang thesis.
5.Kapag nasa medical field ka naman at madalas kayong may laboratory, pwede mong araw arawin ang pagbili ng test tube, cork, beaker, at kung anu-anong kemikal tulad ng lead, cadmium, plutonium, lithium at kung anu-ano pa. Ikaw na bahalang magpatong ng presyo. Siguraduhin mo lang na di siya familiar sounding tulad ng oxygen at calcium.
6.Kung malayo ang iyong inuuwian, hanapin mo ang pinakamahabang daan papuntang school. Yung tipong makaka isangdaang sakay ka bago dumating sa klase. Sabihin mo mahal pamasahe kasi madaming sakay. Pag nakuha mo na yung pera, mag shortcut ka na.
7.Subukan mong magbenta ng kung anu-ano. Mabenta ang ballpen, ¼ sheet, ½ lengthwise at crosswise, 1 whole sheet, bond paper at lapis, eraser at magparenta ka na din ng pantasa.
8.Gawan mo ng assignments at thesis ang mga classmates mo. Malaking tulong din ito kasi pwede na nilang sagutin ang lunch at merienda mo. Huwag mo lang kalimutang hindi mo yan assignment at hindi mo dapat pangalan ang nakasulat.
9.Kung nangungupahan ka naman at nakatira sa apartment na kung saan pwede maginom, parentahan mo sa tuwing magiinom mga kaklase mo. Dagdag income din yun, libreng inom pa na minsan may libreng boso at live performances.Mag-imbak ka na din ng alak at pulutan para sa’yo na din sila bibili.
10.Para makatipid, ugaliing magbaon at sumama sa may mga baon. Makikain ka muna sa kanila, parang pack lunch. Dala mo rice dala nila ulam. Kung walang nagbabaon, maghanap na ng murang kainan, sa mga back door ng mga paaralan may mga murang kainang swak sa panlasa, kaya ng bulsa at nakakasira ng sikmura. Kung magkakasakit, humingi ka ng pampacheck-up tapos diretso sa school clinic pagkat libre doon.


Posted: June 10, 2010 in Uncategorized

kung antikman mo na lahat to ibig sabihin manginginom ka na

“Kashe, ayam myo, minshan, hindyi kyo nya ayam yung gyinyagyawa kyo shapag lashing nya akyo”. Yan yung mga kadalasang palusot ng lasing. Kung di ako nagkakamali ay ganan din sila magsalita. Hindi ko din alam kung bakit nagkakaganyan ang mga tao sa tuwing umiinom. Gumagawa ng mga bagay na kinabukasan ay pagsisihan nila o di kaya’y ipipilit nilang di nila ginawa. Sa daang beses na napasabak na ako sa inumang umubos na din ng libong litro ng alak, nagdala ng daan-daang away, bumuo ng mangilan-ngilang bata, tumapos at bumuo ng bagong samahan, nagpalabas ng galon-galong suka at nagpadaloy ng ga-ilog na luha, ngayon ko lang napagtanto, ano nga bang naidulot ng alak sa bawat lalamunang sinayaran, bawat sikmurang pinahapdi at utak na binuhol? Alam na nating madaming masamang maidudulot ang alak, pero aminin nating di natin ito basta basta maiiwasan.

para sa mahaba-habang inuman

Kaya heto ang ilang bagay na dapat tandaan sa tuwing dadayo o pupunta ka ng inuman. Para kung malasing ka man wala kang pagsisihan kinabukasan.


1.Hard o Beer- alamin mo kung san ka mas malakas uminom at kung san ka mas mahina. Para tantyado mo kung kelan ka mandadaya.
2.North East West South- alamin mo kung saan kayo magiinom, kung saan yung banyo, saan pwedeng sumuka (i.e. plantbox/bucket/inidoro/lababo/kanal/tabo/timba/planggana/bag/ katabi) Kung maari alamin din kung saan ang sakayan at huwag kalimutan ang daan pauwi sa sariling bahay.
3. Don’t leave your valuables unattended- hindi maiiwasang may mag nenok sa mga importanteng gamit (i.e. cellphone/wallet/ipod/psp/pati na rin puri). Bukod sa puri mas talamak ang nakawan ng LIGHTER at taguan ng YOSI kahit na ikaw bumili.
4. Don’t talk to strangers- pag dayo ka lang o may dayo, kilalaning mabuti. Maigi ng alamin ang pangalan at apelyido para alam kung sino ang ipapa-blotter sa barangay. Kung may valid ID hingan para lang sigurado.
5.TRUST rule- kung alam mong malibog ka, huwag mong kakalimutang magdala nito, minsan sa sobrang kalasingan napapa-aga ang bagong taon.
6.BED SCENE RULE- siguraduhing tanda mo ang pangalan ng katabi mo, baka siya na ang maging ama/ina ng panganay mo.
7.Insurance RULE- kung may dalang auto siguraduhing insured kahit comprehensive lang. Siguraduhin na ding insured ka sa ospital at may nakalaan ka ng pambayad sa punerarya. Kawawa naman pamilya mo kung pati yun poproblemahin pa nila.
8.REXONA Rule- di lahat ng inuman presko at may ventilation, mag deodorant ka kung alam mong mas malakas ang tama ng BO mo kesa sa alak. Para na rin magamit mo yung number 5.
9.TELESERYE RULE- hindi lahat ng tao mahilig sa drama. Kung may hinanakit ka sa mundo angkinin mo na lang muna. Hindi lama yang pinuntahan mo kaya wag mong tangkaing umiyak. (madalas magpaluha ang PANSIT dahil hatid nito ay drama, kaya iwasan niyo)
10.RULES OF ENGAGEMENT- lahat tayo malakas ang loob pag lasing. Iwasang manligaw at sumagot ng manliligaw kapag nasa impluwensiya ng alak. Ikaw din baka bukas single ka na ulit.
11.PICNIC Rule- tandaang hindi picnic ang inuman. Makikipag-inom ka para sa alak ang pulutan ay bonus lang. Kung gutom ka humingi ka ng kanin.
12.Nestea Rule- Hindi lahat ng chaser bottomless pag naubos yan, tubig na ang susunod.
13.LAMAY RULE- nagpunta ka sa inuman kaya panindigan mo. Kung nasusuka ka sumuka ka pagkatapos uminom ka ulit. Kung inaantok ka humingi ka ng kapeng gagawing chaser. Huwag kang mangiiwan ng kainuman hangga’t di nauubos ang alak.
14.VIDEOKE RULE- pwedeng kumanta kahit sintunado, siguraduhin lang na pag wala na ang tama ng alak titigilan mo na kasi wala ka ng excuse.
15.PTA- iwasang iparinig at ipaalam sa magulang at mga guro kung saan magiinuman. Baka bigla silang dumating at magkadramahan kayo, sa ibang lugar pa.
16.JANSPORT RULE- kung sakaling mahuli ka ng magulang mo, siguraduhin mo na munang nakapagempake ka na ng gamit. Baka lang palayasin ka na.
17.LOWBAT- bago pa magsimula ang inuman itext na ang mga sumusunod na nilalang: magulang/gf/bf/nililigawan/lola/guardian/sundo/pulis/kapitan/pati kapitbahay/maligno/boss/asawa/anak/apo/aso/pusa/yaya/dormmate/2366/8888 ng—“lowbat aq txt u l8r. mkkcharj muna me. Bka dina me umuwi. Thanks”
18.PADLOCK RULE- kung ayaw mong mauwi sa number 5 siguraduhing may padlock ang damit at may barb wire ang panloob. Ikaw din baka mauwi yan sa number 6.
19.BANAT RULE- iwasang bumanat ng korni dahil baka bumalik lang ang banat mapagtripan ka pang gawing clown hanggang matapos ang inuman, baka magdamdam ka pa at mauwi pa yan sa number 9.
20.THE GARCI RULE- matutong mandaya ng tagay at dayain ang tanggero. Hindi mo alam yung iniinum niya kalahati na lang ng iniinom mo. Kaya dayain mo din siya. Huwag ka lang papahuli. (abangan ang daya tips sa mga susunod na araw).
21.POKER FACE- huwag kang papahalatang lasing dahil baka mapagtripan ka.
22.24 SEC SHOT CLOCK- kung sasagi ka ng paa o anumang parte ng katawan, iwasang lumagpas sa 24 na segundo. Mapagkamalan ka pang manyak at kung mapagpatol yung nasagi mo baka umabot pa kayo sa rule number 6.
23.NO VISITORS ALLOWED- wag magentertain ng manliligaw o bisita sa inuman kung hindi mo bahay lalo na kung makikishot lang at walang dalang alak.
24.NO RETURN NO EXCHANGE- kung tagay mo na inumin mo, wag mong patagay sa iba at wag kang magpa-pass dahil hindi laro ang inuman.
25.UFC RULE- sa tiyan mo ilagay ang alak, huwag sa ulo. Kung pangarap mong maging champion sa boxing o anumang martial arts hindi inuman ang tamang lugar.
26.LIBRARY RULE- kung wala ka din naming sasabihing matino, tumahmik ka na lang. Iwasan din maglabasan ng sama ng loob at manermon mauuwi to sa number 9.
27.DRAG RULE- wag kang mandarag ng kahit na sino pag lasing ka na. Kasama dito ang panduduro sa ilong ng mas matangkad sa’yo.
28.TAGAY RULE- lahat ng tao may kanya kanyang lakad, wag mong antaying tubuan ng ginseng ang tagay mo at wag kang magtira ng latak. Minsan kasi laway mo lang yun.
29.CLEANERS- tumulong sa pagliligpit ng mga kalat minsan pakiramdam natin sa bar tayo umiinom, wag tayong feeling kasi baka dina maulit ang inuman.

Isang Stick ng Yosi

Posted: June 9, 2010 in Uncategorized

"sa bawat hit hit minuto ng buhay mo ang nauupos"

Laging sinasabi sa akin na nababawasan ng ilang minuto ang buhay mo sa tuwing uubos ka ng isang stick ng sigarilyo. Oras sa bawat kaha at araw sa isang ream. Buwan sa isang karton na halos kalahati na ng taas ko. Taon sa isang trak at dekada sa bawat shipment ng tonetoneladang yosi sa bagsakan sa pier. Kung susumahin nga malapit na akong mamatay. Tantya ko sa edad na bente y sinco o mas maaga. Sa libo o milyong shipment, malamang nasa isang porsyento nun ang nakunsumo ko. Tila pugon kasi kung humithit ako ng yosi.

Ayon sa ilang pag-aaral, nakakadagdag daw sa polusyon ang usok na binubuga sa bawat yosi. May mga kemikal daw na sangkap daw ito. May kung anong Carbon dioxide, Lead at sana kung minsan hinihiling kong may Gold at Silver din, makabawi man lang ng kaunti sa bawat dalawang pisong pinambibili ko ng isang stick. Noong nalaman ko ito naisip ko na mabuti na rin pala at binago ko ang kurso ko bago pa nahuli ang lahat. Kung hindi man, siguro sa akin na naghihingian ng sample na kemikal ang mga kaklase ko na gagamitin sa microbiology o yung titignan nila sa microscope. Buti na rin at iniwan ko yung kursong yun kundi, iniisip ko na siguro ngayon kung anu-anong kemikal na ang sumisira sa mga cells ng katawan ko. Mga cells na siyang bumubuo ng tissues. Tissues na bubuo naman sa organs at mga organs na parte ng iba’t ibang system. Yung system na tao na siguro ang binubuo, tulad ng reproductive system na siyang taga gawa ng tao.

Naalala ko noong highschool ako may pinaskil yung principal naming mukhang penguin sa bulletin board. Yung pinamigay ng DOH na litrato na itsura daw ng katawan ng mga taong naninigarilyo. Mukha siyang genetically engineered na alien. Kamukha siya ni Kokey pagkatapos magcrash ng isangdaang beses yung UFO niya sa Payatas.

eto yung pinamigay ng DOH

Hindi ko maintindihan kung matatakot akong maigarilyo o matatakot akong dumaan sa tapat ng bulletin board kapag ginagabi. Mananakot na nga lang sila yung di pa kapanipaniwala. San ka naman nakakita ng taong ganyan ang itsura. Kahit siguro buong buhay mong usok ng sigarilyo ang nilalanghap di ka magmumukhang ganyan.

Bago mag-highscool ng magsimula akong manigarilyo. Yung mga pinsan ko ang nauna sa akin, ginagaya nila si lola na binibilot lang sa papel ang hinihithit na yosi. Ang tanging pagkakaiba lang ay tabako ang laman ng yosi ni lola, samantalang ang sa amin kung hindi tuyong dahon ng papaya ay dahon naman ng santol. Hindi ko alam kung may epekto o sadyang maselan lang ako. Pero nakakaramdam ako ng kung anong sakit ng tiyan at pagkahilo sa tuwing humihithit ako ng yosing gawa sa tuyong dahon ng papaya o santol. Tila nagsisiga kami ng tuyong dahon at nilalanghap ang lahat ng usok nito. Pagkatapos nun, nagtuloy-tuloy na paninigarilyo ko.

Eto yung order ng mga yosing nahithit ko na:

1. HOPE- yosi daw to ng pokpok. hingal kabayo ka pagkatapos dahil sa sobrang haba.
2. MARLBORO RED- lasang sinisigang kahoy sa sobrang tapang.
3. WINSTON LIGHTS- kabag ang aabutin, utot ang dinudulot.
4. MARLBORO LIGHTS- (gold daw sabi ng mga takatak boys, girls, gays and tomboys) swak sa panlasa na kapag nasobrahan ay nakakasuka.
5. PHILIP MORRIS- (yung mahaba, wala pa kasi yung maikli noon) parang hope mas menthol nga lang yung lasa.
6.MARLBORO MENTHOL- ang sarap ng hagod pag may sipon at ubo, para kasi siyang Vicks na inaamoy
7. PHILIP BLUE- (eto na yung maikli) naimbento din, napagtanto siguro ng gumawa na mahirap ubusin yung mahaba.
8.DJ MIX- eto yung maraming kulay na minsan hindi tugma yung flavor sa karton at lasa ng filter.
9. GUDANG- may marijuana daw, sobrang tapang ng amoy na kahit ubusin mo yung bench na pabango e andun pa din yung amoy. minsan may fireworks pa siyang free.
10. MARLBORO BLACK- second version ng menthol pero hindi na parang umaamoy ng Vicks, para na siyang kinakain.
11. MGA IMPORTED NA YOSI- wag na nating isa-isahin kasi nakakatikim lang naman ako kapag may nagbibigay o kapag madaming pera. lahat kasi sila 3 digits ang presyo.
12. MARIJUANA- oo magastos din to, pag nag foodtrip ka. away pag laugh trip tapos katamaran pag na stuck-up ka.
13. FORTUNE, MENPHIS, MIGHTY, CHAMPION- mga yosing swak sa budget , nakakahilo pero murang-mura. sa mga inumang baryo pag no choice na eto na lang ang binibili. pwede rin siyang ihalintulad sa dahon ng papaya at santol.

Ang dami ko na din palang natikmang sigarilyo. Ibig sabihin bawas na bawas na ang buhay ko. Mamamatay na ako “soon”. Pero magmumulto naman ako. PROMISE!!!

Naisip ko lang din na nang dahil sa yosi ay natulungan kong mabuhay ng apat na taon ang pamilya ni Mang Jhun at Ate Beth sa Mendiola. Nakakilala ng mga taong mahilig manghiram ng lighter. Nagkaroon ng mga bagong kaibigang di ko na matandaan ang pangalan dahil nilalapitan ko lang sila kapag wala akong yosi. Nakatulong din ako sa pagpapayaman ng ekonomiya natin dahil di naman tax free ang sigarilyo.

Kung susumahin nga, masyado ng malaki ang naiambag ko sa Fortune International at Philip Morris Corp., tingin ko din yung mga naambag ko nakurakot na ng gubyerno. Tapos ngayon balak pa daw nilang taasan ang taripa sa mga bisyong Pinoy. Oo, kasama dyan ang yosi, alak, babae, pinagbabawal na gamot, paglalakad, at pagiinternet (ie. Facebook at Twitter), pati siguro panunuod ng showtime at teleserye magkaka taripa na din. Gawin na nila ang gusto nila, pero alam king nangangamba ang mga tulad kong “simboryo”, “pugon” at insenso ng pari kung magpausok kasi mahihirapan na silang manigarilyo. Hindi ba naisip ng gubyerno na paninigarilyo na nga lang ang pinakamurang bisyo. Sa nakikita ko eto ang ilang dahilan kung bakit pinagdidiskitahan ng pamahalaan ang yosi:

1.nagdudulot ito ng sakit (cancer, tuberculosis)- hindi na kasi kayang mangurakot pa ng gubyerno dahil kailangan munang ibili ng sub-standard na gamot ang mga Pinoy na nagkakasakit.
2.air pollution leading to global warming- masyado na kasing mahal magsponsor ng “FUN RUN FOR MOTHER EARTH” at “RUN FOR CLEAN AIR”.
3. nauubos na ang puno na pinanggagalingan ng papel- sa papel kasi gawa ang pambalot ng tabako, kaha ng yosi, ream at karton, isama pa ang sign sa harap na “SMOKING KILLS”.
4. para mas malaki ang makurakot nila na kunyare panggagawa ng kalsada at tulay na puro lang graba at aspalto. isama pa ang paggawa ng signage na “WELCOME TO BARANGAY YOSI” at no smoking signs (ie. BAWAL MANIGARILYO DUN KA SA BANGKETA)
5. para makaiwasa sa sunog at forest fires (yes may forest fires sa Pilipinas)
6. kasi laging hinihika yung gustong magpatupad ng dagdag taripa.
7. para kunyare Singapore tayo.
8. sa kadahilanang maraming magto-tropa na bonding ang paninigarilyo. (pasensya na lumaki silang LONER)
9. para wala ng mukhang astig sa mga kanto, di kasi sila makatambay sa kanto kaya mukha silang talunan.
10. mahirap ng kumuha ng sponsor sa fun run.
11. para tumigil na ang mga nag-aalok at naghahanap magdonate para i-save si Mother Earth, nakakasikip sila ng over pass at under pass sa Makati.
12. para di na magbara ang mag kanalat wala ng maligo sa dagat ng basura kapag may baha.
13. upang di na mapagod ang mga tindera sa pa-isa isang bili ng yosi.
14. makakabawas ng mga bad breath sa mundo.
15. makakatipid ng toothpaste at mouthwash, pati ng kendi (ie. maxx, snow bear at halls).
16. para tumigil na ang DOH sa pagprint ng nakakatakot na poster na madalas ipaskil sa mga bulletin board.
17. mabawasan ang mga tambay sa Starbucks na halos abutin ng bente kwatro oras dun kakayosi di naman bumibili.
18. para wala ng gumawa pa ng ganitong blog.
19. patigilin ako sa paggawa ng blog (nagsisimula pa lang ako).
20. World Peace (bahala na kayong i connect tong huli).

Ano man ang gawin ng gubyerno, mukhang kakailanganin ng masusing pagiisip ng stratehiyang pipigil sa mga Pilipinong kumunsumo ng sigarilyo. Hindi naman kasi tinitigilan ng tao ang isang bagay hangga’t di niya nararamdaman ang masamang epekto nito. Kapag nagsimula ka sa isang hithit, siguradong uubusin mo din ang isang stick na magtutuloy hanggang sa maging chain smoker ka na. Titigil ka lang naman kapag malapit ka ng mamatay, dahil maiisip mong mas mahal yung totoong gamot kesa sa yosi. Matatauhan din yang mga yan, ganyan ang Pinoy, di nawawalan ng pag-asa kaya, yosi lang ng yosi hanggang sa madala ka. O siya malayo pang matauhan ako. Yosi break muna 🙂